• Przemyśl. Dwie katedry
• Jarosław. Opactwo i cerkiew
• Leżajsk. Bazylika i ohel
• Kalwaria Pacławska. Franciszkanie i pątnicy

W Przemyślu święty Jan Chrzciciel jest patronem katedry łacińskiej i greckokatolickiej (bizantyjsko-ukraińskiej). Obie świątynie są położone obok siebie, nieopodal przemyskiego rynku. Wspólne uczestnictwo, w święcie Bożego Ciała i w święcie Jordanu, księży i wiernych - katolików obu obrządków - to ważne wydarzenia. Wielu Polaków i Ukraińców buduje obecnie duchowe mosty porozumienia w Przemyślu, którego długie dzieje znaczone są również waśniami narodowymi i religijnymi.

Bazylika Archikatedralna pw. św. Jana Chrzciciela. Urząd arcybiskupa przemyskiego obrządku łacińskiego sprawuje abp. Józef Michalik. Kościół katedralny był wielokrotnie przebudowywany. Został wzniesiony na miejscu romańskiej rotundy św. Mikołaja. Wierni modlą się przed cudowną figurą Matki Boskiej Jackowej. W katedrze umieszczone są relikwie błogosławionych przemyskich kapłanów: ks. Jana Balickiego (1869-1948) i biskupa Józefa Sebastiana Pelczara (1842-1924), którego kanonizacja odbędzie się w Rzymie 18 maja. Blisko wejścia do katedry stoi przystrojony kwiatami konfesjonał, w którym spowiadał bł. Jan Balicki. Ks. Mieczysław Rusin, proboszcz przemyskiej archikatedry powiedział: "Dziękuję Panu Bogu za beatyfikację błogosławionego księdza Jana Balickiego. Patrząc na jego życie, na jego postawy, na charyzmat, który w swoim posługiwaniu realizował chciałbym abyśmy przez kapłańską posługę umieli go naśladować".

W każdą pierwszą sobotę miesiąca, od maja do października, po wieczornej mszy świętej wierni z parafii katedralnej odmawiają różaniec na ulicach przemyskiej starówki. W czasie nabożeństwa różańcowego w procesji dookoła świątyni niesiona jest figura Matki Bożej Fatimskiej. Bazylika archikatedralna jest miejscem, w którym kapłani pełnią stały dyżur w konfesjonale.

Archikatedralny Sobór pw. św. Jana Chrzciciela. Zwierzchnikiem metropolii przemysko-warszawskiego obrządku greckokatolickiego jest arcybiskup Jan Martyniak. Ingres do katedry odbył się w 1991 roku. Wnętrze kościoła, który wybudowali jezuici, zostało przystosowane do wymogów bizantyjskiej tradycji. W kościele umieszczono ikonostas. Na ścianach tuż przy ikonostasie zawieszono ikony przedstawiające błogosławionych biskupów greckokatolickich z Przemyśla, Jozafata Kocyłowskiego (1916-1947) i Hryhorija Łakotę (1926-1950), którzy zginęli w stalinowskich obozach. Wybudowano dzwonnicę z figurami św. Włodzimierza i św. Olgi.

Ważnym wydarzeniem jest pielgrzymka do pobliskich Kormanic. Odbywa się ona w sierpniu w święto Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Według przekazów ludowych w lesie przy źródle objawiła się Matka Boska. Miejsce to nazwano "Zjawłennia". Obecnie w pobliżu źródła, na polanie stoi murowana kapliczka. Do kapliczki prowadzi leśny szlak, przy którym ustawiono stacje Drogi Krzyżowej. Pielgrzymi rozważają Stacje Męki Pańskiej niosąc małe drewniane krzyże. Ks. mitrat Eugeniusz Popowicz, proboszcz soboru, który celebrował mszę w święto Zaśnięcia Matki Boskiej w miejscu "Zjawłennia" powiedział w czasie kazania: "Przyszliśmy na to miejsce, aby odczuć Jej obecność, aby tu odczuć Jej macierzyńską miłość, aby tu odczuć Jej radość. Tę radość jaka winna wypełniać nasze serca aby one mogły się radować, abyśmy mogli chwalić Boga".

Za wcześniejszym uzgodnieniem pielgrzymi przybywający do Przemyśla mogą skorzystać z gościny w Domu Rekolekcyjnym Sióstr Benedyktynek, który znajduje się w murach opactwa w centrum miasta, tuż nad Sanem. "Duchowość naszą cechuje trwanie w obecności Bożej, oparte na wierze, że Bóg w najgłębszy sposób jest obecny w człowieku. Naszym więc zadaniem jest szukanie i uwielbianie Trójjedynego Boga we wszystkim; w modlitwie liturgicznej, w lectio divina, w pracy, w codzienności, w służbie Kościołowi lokalnemu i człowiekowi spragnionemu wartości nadprzyrodzonych" - powiedziała s. Maria OSB o posłudze benedyktynek w Przemyślu.

Dom Rekolekcyjny p.w. Dobrego Pasterza,
Pl. Konstytucji 3 Maja 8,
37-700 Przemyśl,
tel. (0-prefix -16) 801 70 51 lub 670 38 95.

PODKARPACIE - JAROSŁAW - OPACTWO I CERKIEW

Jarosław zmieniał się na przestrzeni dziejów. W Rzeczpospolitej szlacheckiej był miastem handlowym. Po rozbiorach przypadła mu rola miasta garnizonowego. Obecnie pragnie być ośrodkiem handlowym i edukacyjnym.

Opactwo benedyktynek i cerkiew greckokatolicka zostały podniesione z ruin. Stały się ważnymi instytucjami Kościoła lokalnego i miasta.

Opactwo SS. Benedyktynek. Kościół pw. św. Mikołaja i św. Stanisława Biskupa. Siostry benedyktynki zaprosiła do miasta właścicielka Jarosławia księżna Anna Ostrogska. Przybyły z Chełmna na Pomorzu w 1611 roku . Na terenie opactwa wzniesiono murowany kościół z dwoma wieżami. Teren otoczono murem z obronnymi basztami. Benedyktynki kształciły uczennice w przyklasztornej szkole. Posiadały dużą bibliotekę. W XVIII wieku w konwencie jarosławskim przebywało 40-50 mniszek. Po pierwszym rozbiorze Ziemia Jarosławska przypadła Austrii. Władze zaborcze dokonały kasaty zakonu i zamknęły kościół oraz klasztor w 1783 roku. Majątek opactwa został zagarnięty przez Austriaków. W opactwie urządzono koszary wojsk zaborczych. Po 1989 podjęto starania o ratowanie zrujnowanego opactwa i powrót sióstr benedyktynek. W roku 1991, po 211 latach nieobecności do Jarosławia przybywają siostry z opactwa w Przemyślu. Odbudowano i ponowne poświęcono kościół przyklasztorny. Benedyktynki nie były w stanie utrzymać całego terenu opactwa i postanowiły przekazać go Archidiecezji Przemyskiej, zostawiając na swoje potrzeby tylko parterowy budynek. Na terenie dawnego opactwa metropolita abp Józef Michalik powołał Ośrodek Kultury i Formacji Chrześcijańskiej. "Ośrodek działa na rzecz kształtowania apostolatu duchownych i świeckich. Moim pragnieniem jest żeby specyfika tego miejsca związana była z ignacjańskim skupieniem w ciszy" - powiedział ks. Franciszek Rząsa, który jest dyrektorem placówki. W lipcu i sierpniu organizowane są rekolekcje nawiązujące do ćwiczeń duchowych św. Ignacego Loyoli.

Dom Rekolekcyjny,
ul. Benedyktyńska 5,
37-500 Jarosław,
tel. (0-prefix-16 621 52 24),
www.adr.przemysl.opoka.org.pl

Cerkiew Przemienienia Pańskiego (Preobrażennia Hospodnioho - Spasa) wzniesiono na miejscu dawnego zamku Ostrogskich w XVIII wieku. Fundusze na budowę przekazały bogate rodziny jarosławskie: Mankiewiczowie, Wapińscy i Zatwarniccy. W cerkwi została umieszczona ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem określana jako "Brama Miłosierdzia" (Myłoserdia Dweri). W 1779 roku papież Pius VI uznał ikonę z jarosławskiej cerkwi za cudowną. Na początku XX wieku cerkiew rozbudowano. Greckokatoliccy księża wraz z parafianami zostali deportowani na Ukrainę w kwietniu 1945 roku. Cerkiew była dewastowana i grabiona, a ikona Matki Boskiej znalazła się w zbiorach Muzeum w Jarosławiu.

W 1987 roku grekokatolicy odzyskali cerkiew. Po 42 latach przerwy odprawiono mszę świętą w rycie bizantyńskim. Do cerkwi powróciła ikona Matki Bożej "Brama Miłosierdzia". Została ona ukoronowania diademami papieskimi w 1996. W uroczystości koronacji, która odbyła się na rynku wzięli udział mieszkańcy Jarosławia obu obrządków. W ubiegłym roku w czasie Spotkania Młodych Archidiecezji Przemyskiej w cerkwi odbyły się rozważania przed cudowną ikoną w ramach cyklu "Dumni z Ewangelii". W czasie uroczystości Bożego Ciała przy cerkwi umieszczony jest jeden z ołtarzy. "Jezus nas nauczył nazywać Boga Ojcze nasz, oznacza to, że w oczach Boga jesteśmy jedną rodziną brat obok brata" - powiedział ks. Wasyl Stoica - duszpasterz greckokatolicki na mszy św., która zgromadziła Ukraińców i Polaków 24 sierpnia 2002.

W Jarosławiu organizowany jest międzynarodowy festiwal muzyki dawnej Pieśń naszych korzeni. Muzycy wykonują utwory we wnętrzach jarosławskich świątyń. W tym roku festiwal odbędzie się w dniach od 17 do 24 sierpnia. Oprócz koncertów w opactwie i cerkwi muzyki dawnej można będzie słuchać w świątyniach ojców dominikanów i franciszkanów-reformatów oraz kolegiacie pw. Bożego Ciała. Informacje o festiwalu: www.mateusz.pl/jaroslaw

PODKARPACIE - LEŻAJSK - BAZYLIKA I OHEL

W Leżajsku znajdują się dwa miejsca będące celem pielgrzymek. Katolicy wypraszają łaski przed cudownym obrazem Matki Boskiej Pocieszenia - obraz znajduje się w kościele wybudowanym w miejscu, gdzie objawiła się Maryja. Do miasta przyjeżdżają również Żydzi z całego świata, aby zanosić swoje prośby do Boga przy grobie cadyka Elimelecha.

Bazylika mniejsza. Opiekę nad miejscem objawień maryjnych sprawują bernardyni, Bracia Mniejsi z prowincji krakowskiej. Zakonnicy ze zgromadzenia założonego przez św. Franciszka przybyli do Leżajska z pobliskiego Przeworska w 1608 roku. "Duchowość tego miejsca kształtuje to, co Maryja zapowiedziała w swoim objawieniu, że chce aby na tym miejscu wystawiono świątynię, w której ona byłaby pośredniczką do swego syna, powiedziała " abym tu mogła wypraszać potrzebne łaski". I tak potoczyły się późniejsze losy tego miejsca, gdzie powstała dzisiejsza bazylika, gdzie realizuje się to życzenie Matki Bożej" - powiedział kustosz sanktuarium o. Stanisław Komornik OFM. Wierni od czterech wieków zanoszą swoje prośby przed obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, znajdującym się w bocznym ołtarzu kościoła Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. W roku 1792 odbyła się koronacja obrazu koronami papieskimi. Papież Pius XI w 1928 roku nadał kościołowi Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny tytuł bazyliki mniejszej.

W kościele za ołtarzem głównym umieszczono mały krucyfiks, który wisiał wcześniej w miejscu objawień Maryi. Wierni proszą o łaski zatrzymując się na modlitwie przy krzyżu. Cudowny obraz zwany Matką Boską Pocieszenia został namalowany przez księdza Erazma z kościoła Świętej Trójcy w Leżajsku. Ksiądz Erazm należał do zakonu bożogrobców, który opiekował się parafialnym kościołem, który stoi przy rynku, dwa kilometry od klasztoru bernardynów.

Największe rzesze pielgrzymów przybywają do bazyliki na odpust Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w dniach 13-15 sierpnia. Wiele osób bierze udział w nocnych czuwaniach, które odbywają się w każdą pierwszą sobotę od maja od października o godz. 18.00. W pobliżu klasztoru wybudowano Kalwarię Leżajską. Tworzą ją stacje Drogi Krzyżowej oraz kaplice Dróżek Radości Matki Boskiej i kaplice Miłosierdzia Bożego. W każdą niedzielę po mszy świętej o 8.00 i 9.30 odprawiane są nabożeństwa na kalwarii. W świątyni znajdują się niezwykłe cenne organy z XVII wieku. Instrument jest bogato zdobiony. W tym roku można będzie usłyszeć pełne brzmienie organów po trzyletniej przerwie, która była spowodowana renowacją instrumentu. W kościele organizowane są festiwale muzyki organowej i kameralnej. Koncerty odbywają się w poniedziałki o godz. 19.00 od 23 czerwca do 25. sierpnia.

Ohel. Leżajsk jest ważnym miejscem dla wyznawców judaizmu. Na żydowskim cmentarzu, kilkaset metrów od rynku - za Placem Targowym, znajduje się grób cadyka Elimelecha. Chasydzi, których religijność opierała się na bezpośrednim kontakcie z Bogiem w żarliwiej modlitwie oraz wierze płynącej z serca, uważali, że każdy cadyk jest wyróżniony bożą łaską i cudotwórczą mocą i jest pośrednikiem między Bogiem a ludźmi. Pobożni Żydzi przybywali do Elimelecha, z prośbami o wstawiennictwo u Boga. Po śmierci cadyka w 1787 roku pielgrzymują do jego grobu, składają na płycie grobowej kartki z wypisywanymi prośbami. Najwięcej osób przyjeżdża w rocznicę jego pogrzebu. Nad grobem Elimelecha z Leżajska wybudowano ohel (kaplicę nagrobną). Składa się z trzech pomieszczeń. Na ścianach wiszą teksty ze świętych ksiąg, na półkach poustawiane są modlitewniki. W największym pomieszczeniu znajduje się grób cadyka, obok stoi macewa (kamień nagrobny) z grobu jego syna i jednocześnie następcy, cadyka Eleazara. Cmentarzem żydowskim opiekuje się Krystyna Kiersnowska. Opowiada o wielokulturowym Leżajsku i oprowadza po ohelu. Mieszka na ul. Górnej 12, naprzeciw cmentarza.

Pielgrzymi przybywający do Leżajska mogą skorzystać z gościny w komfortowo wyposażonym domu pielgrzyma, który znajduje się w obrębie klasztornych murów. Dom Pielgrzyma, Sanktuarium Matki Bożej Leżajskiej, ul. 11 Listopada 1, 37-300 Leżajsk, tel. 0 (prefix) 17 242 00 06 w. 156.

Do Leżajska można dojechać bez przesiadek pociągiem relacji Warszawa-Zagórz. Podróż trwa 6 godz. Z Krakowa, z przesiadką w Przeworsku, podróżuje się ok. 4 godzin.

PODKARPACIE - KALWARIA PACŁAWSKA - FRANCISZKANIE I PĄTNICY

Franciszkanie opiekują się Kalwarią Pacławską położoną na Podgórzu Przemyskim od ponad trzech wieków. Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, który znajduje się w kościele przy klasztorze pochodzi z Kamieńca Podolskiego. Madonna zyskała z czasem nazwy: Pacławska, Matka Boża Kalwaryjska lub Słuchająca, bo została przedstawiona z głową lekko skierowaną w bok i widocznym uchem . Odsłonięcie obrazu następuje przed mszą świętą poranną, a zasłonięcie po Apelu Jasnogórskim.

Stacje Męki Pańskiej i kościół Znalezienia Krzyża Świętego ufundował Andrzej Maksymilian Fredro w 1668. Świątynię i kaplicę odnowił Szczepan Józef Dwernicki w 1770 r. "Założyciel sanktuarium wzorował się na Kalwarii Zebrzydowskiej. Życzył sobie aby w tym miejscu franciszkanie pielęgnowali kult Męki Pańskiej i podejmowali działalność misyjną. Od przybycia zakonników do Kalwarii, duch franciszkański - czyli czuwanie przy Chrystusie ukrzyżowanym i Eucharystii, cześć oddawana Matce Bożej oraz miłość stworzenia - jest stale obecny" - powiedział o. Krzysztof Hura OFM Conv. z klasztoru w Kalwarii Pacławskiej. Posługę w sanktuarium sprawuje 13 zakonników i 20 nowicjuszy. Zmiany terytorialne po II wojnie światowej, spowodowały, że klasztor znalazł się w strefie nadgranicznej. Leży 1,5 km od granicy państwa. Z tego powodu franciszkanie napotykali na przeszkody administracyjne związane z remontem kalwarii i budową nowych obiektów. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych mogli rozpocząć realizację nowych przedsięwzięć. Najważniejszym z nich była budowa nowego Dom Pielgrzyma. Nowym elementem duszpasterstwa franciszkanów są Misteria Męki Pańskiej, w których występują mieszkańcy okolicznych wiosek.

Pątnicy. Kiedyś na kalwaryjskich dróżkach modlili się pielgrzymi przybywający z wielu miejscowości Galicji Wschodniej. Przed obrazem Matki Boskiej gromadzili się Polacy i Rusini (Ukraińcy), katolicy obrządku rzymskiego i bizantyńskiego. Ludność ukraińska została wysiedlona. Wierni najliczniej przybywają na święto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, które jest poprzedzony obchodami kalwaryjskimi od 11 do 15 sierpnia. Pielgrzym i przewodniczący Rady Miasta Przemyśla Stanisław Radyk powiedział: "W ramach tego odpustu odbywają się dróżki Pogrzebu Matki Bożej, dróżki Wniebowzięcia Matki Bożej, dróżki Męki Pańskiej. Uroczystości kończą się przeniesieniem figury Matki Bożej Wniebowziętej z kościoła do kaplicy Rafała Archanioła w nocy z 14 na 15 sierpnia. Odpust w Kalwarii Pacławskiej ściąga olbrzymie rzesze ludzi z Przemyśla, z okolic, ale także i z dość odległych czasami miejscowości. To jedno z większych wydarzeń w rejonie Podkarpacia" Pątnicy przychodzą w zorganizowanych grupach, nazywanych kompaniami, na czele każdej stoi przewodnik. Jest nim osoba świecka przygotowująca pielgrzymkę. Przewodnicy spotykają się w Kalwarii aby pracować nad uporządkowaniem Stacji Męki Pańskiej i Dróżek Maryjnych. Duża kompania pątników przybywa z Sarzyny (pow. Leżajsk). Idą ze swojej miejscowości cztery dni. Tradycyjnie pielgrzymki przychodzą z Radymna i Grodziska (pow. Jarosław), Kraczkowa (pow. Łańcut) i Niewiadomia położonego nieopodal Przemyśla. Do Kalwarii Pacławskiej przybywają również grupy z Ukrainy. Bardzo liczna jest pielgrzymka z Mościska.

Zainteresowani pielgrzymowaniem po kalwaryjskich dróżkach i nawiedzeniem kościoła Znalezienia Krzyża Świętego wraz z cudownym obrazem mogą posilić się i zatrzymać się na nocleg w Domu Pielgrzyma.

Dom Pielgrzyma im. bł. Jakuba Strzemię, Kalwaria Pacławska 40,
37-743 Nowosiółki Dydyńskie, tel. (0-prefix-16) 671-95-55, 671-95-54.

o Przemyśla z Warszawy lub z Krakowa pociągiem, następnie autobusem i pieszo. Tylko w sobotę i w niedzielę można dojechać z dworca autobusowego PKS w Przemyślu pod klasztor w Kalwarii Pacławskiej.

W tygodniu PKS ze stanowiska nr 4 w Przemyślu do Nowosiółek Dydyńskich lub do Posady Rybotyckiej. Należy wysiąść na przystanku w Nowosiółkach Dydyńskich lub w Huwnikach. Następnie pieszo do mostu na rzece Wiar (Cedron) i dalej pod górę asfaltową drogą bez pobocza do Kalwarii Pacławskiej ok. 5 km. Informacje dodatkowe o Kalwarii Pacławskiej znajdują się na stronie internetowej sanktuarium ojców franciszkanów konwentualnych www.kalwaria.franciszkanie.pl