Gleba - Co nas wyżywi ?

Gleba jest dobrem naturalnym o bezcennej wartości , warunkującym wyżywienie populacji ludzkiej. Dlatego tak bardzo jesteśmy wyczuleni na zagrożenia jej wypływające z działalności człowieka.
Analizując zagrożenia gleby należy opierać się na obserwacjach prowadzonych w czterech kierunkach:

Powierzchnia gleby zasiedlanej przez różne zbiorowiska roślinne i uprawy maleje zajmowana przez rozbudowujące się miasta i osiedla , fabryki i inne zakłady przemysłowe oraz przez stale powiększającą się sieć komunikacyjną . Wszelkie połacie gleby giną pod hałdami kopalnianymi lub hutniczymi , a także pod zwałami wysypisk śmieci i gruzowiskami.
Na dużych obszarach ginie gleba wskutek erozji , do czego w dużej mierze przyczynił się człowiek niszcząc naturalną pokrywę roślinną. Obnażona w ten sposób gleba z łatwością ulega wymywaniu przez wody opadowe i wywiewaniu przez wiatr . Szczególnie intensywny proces erozji zachodzi na stromo położonych zboczach . Wskutek erozji powstają głębokie wyżłobiny i jary , które wykluczają użytkowanie rolne.
Zniszczenie pokrywy roślinnej niesie z sobą inne niebezpieczeństwo , a mianowicie zmniejszenie żyzności gleby i jej degradację . Spływające szybko wody wymywają z gleby jej cząstki i substancje pokarmowe , wyjaławiając ją. Ponadto woda nie nadąża , by należycie nasycić glebę wilgotnością , wskutek czego obniża się poziom wód gruntowych . Wyjaławianie gleby zachodzi również przy nieracjonalnej gospodarce , gdy tylko zbiera się plony i nie stosuje nawożenia . Związki pobrane z gleby przez roślinę znajdują się w zbieranym przez człowieka plonie i nie wracają już do gleby.
Zaburzenia w nawadnianiu gleby zachodzące pod wpływem działalności człowieka polegają z reguły na obniżeniu poziomu wód gruntowych i przesuszeniu gleby. Przyczyną takiego stanu rzeczy są :
Zanieczyszczenia powietrza i wód powierzchniowych niekorzystnie oddziałują na glebę . Bardzo niekorzystnie działają trucizny , szczególnie związki ołowiu wydzielane wraz z gazami spalinowymi . Najbardziej narażone są na te trucizny pasy gleby znajdujące się wzdłuż ruchliwych szlaków komunikacyjnych . Trafiające do gleby związki ołowiu wraz z wodą dostają się do organizmów roślinnych, a stąd bezpośrednio lub pośrednio do organizmu człowieka, będąc przyczyną ciężkich schorzeń . Dlatego należy surowo przestrzegać przed wypasaniem krów i owiec na poboczach szos . Nie wolno także korzystać z owoców leśnych i grzybów rosnących w tych miejscach.
Innym , bardzo poważnym zanieczyszczeniem gleby , oddziałującym niekorzystnie na organizm człowieka za pośrednictwem roślin są różnego rodzaju pestycydy . W walce ze szkodnikami stanowią one broń obosieczną, ponieważ przy ich stosowaniu giną nie tylko szkodniki , ale i organizmy mające duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania biocenozy ; głównie dotyczy to owadów , które giną wówczas masowo . Poza tym substancje te osiadają na roślinach , co może być przyczyną zatruć zwierząt roślinożernych , a także człowieka . Pestycydy dostając się do gleby powodują spustoszenie w zasiedlającym ją świecie grzybów , bakterii i drobnych zwierząt.
Przyczyn degradacji gleby jest wiele . Przeznaczenie gleb na cele nierolnicze powoduje nieodwracalne ich straty lub - w późniejszym czasie - wymaga żmudnych i drogich zabiegów rekultywacyjnych . W ten sposób w skali światowej utracono 10-15 % obszarów lądowych. Od 1950 r. w Polsce areał użytków rolnych zmniejszył się o 7,5 % przy wzroście areałów lasów z 27,7 % do 28 %. W latach 1975-80 wyłączono z użytków rolnych 24 tys. ha rocznie. Działalność człowieka powoduje stepowienie i pustynnienie gleb - w skali światowej spowodowała powstanie 4 % pustyń i zniszczenie 20 mln km2 gleb , a w Polsce 3,8 tyś km2 gruntów.
Powstają nowe wysypiska , gdyż ludzkość produkuje coraz więcej śmieci
Coraz więcej budynków , dróg , składowisk, kompostowni ... w tych miejscach gleba ulega całkowitej degradacji !!!
Do tej pory mówiono tylko o destrukcyjnej działalności człowieka. Ostatnio jesteśmy świadkiem wielu działań ludzkich mających na celu usuwanie skutków degradacji gleby i ograniczających jej przyczyn na drodze nowych rozwiązań technologicznych . Oby liczba osiągnięć przewyższała liczbę porażek , żebyśmy w przyszłości nie stąpali po martwej glebie , która nie będzie w stanie wyżywić wszystkich organizmów zamieszkujących Ziemię.

Opracowała : Saturnia.