Kwaśne deszcze

   Kwaśnego deszczu nie można gołym okiem odróżnić od zwykłych opadów, ale jego wpływ na środowisko naturalne łatwo zauważyć. Powstają w wyniku łączenia się kropelek wody z gazowymi zanieczyszczeniami powietrza. Największe znaczenie ma dwutlenek siarki (szacuje się, że w Europie jest on w 60%sprawcą kwaśnych opadów), tlenki azotu, siarkowodór, dwutlenek węgla i chlorowodór. Zanieczyszczenia powietrza pochodzą ze źródeł naturalnych, np. wybuchów wulkanów i pożarów lasów, oraz są wynikiem działalności człowieka - powstają wskutek spalania paliw i procesów przemysłowych. Kwasowość roztworu zależy od ilości obecnych w nim jonów wodorowych. Wielkością charakteryzującą odczyn roztworu, jest liczba pH. Wartość pH mieści się w granicach 0-14 (mniejsze od 7 dla roztworów kwaśnych, równe 7 dla roztworów obojętnych i większe od 7 dla roztworów zasadowych). Stężenie kwasu w deszczu zależy od ilości trujących gazów obecnych w powietrzu, np. jeśli deszcz pada po długim okresie bezdeszczowej, bezwietrznej pogody, kiedy to istniały warunki sprzyjające powstawaniu warstwy smogu, stężenie kwasu może być bardzo duże o pH wynoszącym 3 a nawet mniej, zwłaszcza, jeśli nad danym miejscem unosi się mgła. Kiedy pH deszczu wynosi 1,5 i jest bliskie stężeniu ludzkich soków trawiennych, rozpuszczających pokarm. Naturalne pH deszczu wynosi 5,6 deszcz jest, więc lekko kwaśny z powodu obecnego w powietrzu CO2, który z wodą tworzy kwas węglowy. Kwaśne deszcze padają często w krajach, które nie są odpowiedzialne za ich powstanie. Szkodliwe gazy mogą być przenoszone przez wiatr setki a nawet tysiące kilometrów od miejsca pochodzenia i wywołać niebezpieczne opady w regionie wolnym, zdawałoby się, od ekologicznych zagrożeń. Dla kwaśnych deszczów nie istnieją żadne granice, poza naturalnymi. Skutki kwaśnych deszczów można zobaczyć na zboczach gór, tam bowiem dolne warstwy chmur kwaśnego deszczu stykają się z roślinnością, w Polsce np. w lasach porastających Karkonosze. Proces obumierania lasów z powodu kwaśnych opadów nie został jeszcze szczegółowo wyjaśniony. Z pewnością można go podzielić na kilka etapów. Początkowo substancje zawarte w deszczu atakują liście lub igły, które w efekcie opadają. Potem choroba atakuje całą roślinę. Drzewo obumiera, a jeśli rośnie na stromym stoku, przewraca się jak ścięte przez drwala. Poziom zanieczyszczenia najłatwiej ocenić, obserwując porosty. Różne gatunki porostów wykazują różną wrażliwość na zanieczyszczenia środowiska. Dlatego obecność danego gatunku i brak innego jest ważną informacją o stanie środowiska naturalnego w danym miejscu. Kwaśne deszcze powodują też zakwaszanie wód powierzchniowych. Szczególnie narażone są strumienie, rzeki i jeziora na terenach zalesionych. Badania wykazały, że przy pH=5,4 przestają rozmnażać się ryby. Kwaśne deszcze spowodowały śmierć milionów łososi i pstrągów w szwedzkich jeziorach. Sytuację próbuje się uzdrowić przez rozpylanie z helikopterów latających nad zakwaszonymi jeziorami wapnia, które neutralizuje kwas. Akcja ta objęła blisko 3 tysiące jezior i rzek, a cała procedura musi być powtarzana, co3 do 5 lat. Kwaśne deszcze prowadzą również do zakwaszania gleb, w których uwalnia się toksyczny glin i następuje wymywanie substancji odżywczych. W czerwcu 1992r. uczestnicy Szczytu Ziemi w Rio de Janerio wezwali wszystkie kraje do redukcji emisji tzw. gazów szklarniowych odpowiedzialnych za niekorzystne zmiany klimatyczne. Miałoby to uchronić Ziemię przed gwałtownym ociepleniem spowodowanym stężeniem w atmosferze tych samych zanieczyszczeń, które wywołują kwaśne deszcze. Podczas konferencji na temat zmian klimatu, która odbyła się w grudniu 1997r. w Kyoto, próbowano nałożyć prawne ograniczenia na ilość emitowanych zanieczyszczeń do atmosfery. Stany Zjednoczone, usiłowały uniknąć zobowiązania się do zmniejszenia emisji substancji szkodliwych. W tym celu zaproponowały, że w przypadku gdyby jakieś państwo rozwijające się emitowało mniej zanieczyszczeń niż limit wyznaczony na konferencji, mogłoby sprzedać prawo do emisji tej różnicy jakiemuś innemu państwu. Propozycja ta spotkała się z ostrym protestem ekologów, dążących do redukcji emisji zanieczyszczeń przez wszystkie państwa świata.

Opracowała : Katarzyna Zapała